Các Tác Dụng Của Tinh Dầu Đối Với Da

Tinh dầu là chất lỏng được chiết xuất từ các loài thực vật và được sử dụng chủ yếu để tạo mùi thơm. Tinh dầu được thêm vào các sản phẩm chăm sóc da để át đi mùi khó chịu của các thành phần khác hoặc để tạo hương thơm cho sản phẩm.
Các Tác Dụng Của Tinh Dầu Đối Với DaCác Tác Dụng Của Tinh Dầu Đối Với Da

Tinh dầu có mặt trong rất nhiều sản phẩm như nước hoa, xịt phòng, nến thơm, dầu thơm, dầu massage và các sản phẩm chăm sóc da. Mỗi loại tinh dầu có tác dụng khác nhau đối với da, tùy vào nguồn gốc và hoạt chất có trong tinh dầu. Không phải loại tinh dầu nào cũng được coi là dầu vì nhiều loại tinh dầu không chứa chất béo và/hoặc không có thành phần chính là glycerol. Những loại tinh dầu không phải dầu sẽ không có tác dụng dưỡng ẩm da và không củng cố hàng rào bảo vệ da. Một số loại tinh dầu gần như không có tác dụng nào khác ngoài mùi thơm.

Tinh dầu là gì?

tinh dau
Tinh dầu là chất lỏng có mùi thơm chiết xuất từ thực vật

Tinh dầu (essential oil) là chất lỏng có mùi thơm được chiết xuất từ thực vật.

Lợi ích của mỗi loại tinh dầu là khác nhau, phụ thuộc vào nguồn gốc và phương pháp chiết xuất.

Tinh dầu có nhiều vai trò khác nhau trong các sản phẩm chăm sóc da:

  • Chiết xuất thực vật
  • Dầu
  • Chất bảo quản
  • Hương liệu
  • Chất tăng thấm (tăng khả năng thẩm thấu của các thành phần khác)

Tinh dầu được tạo ra như thế nào?

Mỗi loại tinh dầu được chiết xuất từ một loài cây. Không phải chất chiết xuất từ thực vật nào cũng là tinh dầu và không phải loài thực vật nào cũng có thể được sử dụng để sản xuất tinh dầu.

Ví dụ, chiết xuất lô hội có độ nhớt giống như gel và không được coi là dầu hay tinh dầu mặc dù có nguồn gốc từ thực vật. Tuy nhiên, tinh dầu có thể được kết hợp với chiết xuất lô hội.

Tóm lại, tinh dầu có nguồn gốc từ thực vật và thường không phải là dầu.

Tinh dầu có thể được chiết xuất từ lá, rễ, hoa, thân, quả hoặc các bộ phận khác của cây.

Các phương pháp chiết xuất tinh dầu chính là:

  • Chưng cất bằng hơi nước
  • Chiết xuất bằng dung môi
  • Xử lý bằng áp suất
  • Chiết xuất bằng CO2
  • Ngâm (trích ly)
  • Ép lạnh

Các loại dầu có nguồn gốc thực vật thường được sản xuất bằng phương pháp ép lạnh, ví dụ như dầu ô liu. Điều này giúp giữ lại axit béo và các thành phần có lợi khác trong dầu. Những thành phần này sẽ bị mất đi trong quá trình chưng cất hơi nước hoặc xử lý áp suất.

Dầu thu được sau lần ép đầu tiên chứa hàm lượng hoạt chất cao nhất và sau mỗi một lần ép, hàm lượng hoạt chất sẽ giảm dần. Ví dụ, dầu ô liu siêu nguyên chất (extra virgin olive oil) thu được sau một lần ép sẽ có lượng chất chống oxy hóa cao hơn so với các loại dầu ô liu khác.

tinh dau duoc tao ra nhu nao
Tinh dầu

Các thành phần, lợi ích và hoạt động của tinh dầu thành phẩm phụ thuộc vào phương pháp chiết xuất được sử dụng.

Phương pháp ép lạnh giúp giữ lại các axit béo và các thành phần khác trong dầu trong khi phương pháp chưng cất bằng hơi nước và xử lý bằng áp suất thường làm mất đi các axit béo.

Đó là lý do tại sao nhiều loại tinh dầu không còn lipid và không được coi là dầu.

Một số loại tinh dầu vẫn chứa chất béo và được coi là dầu. Lợi ích mà các loại dầu này mang lại cho da phụ thuộc vào hàm lượng axit béo.

Các loại dầu có độ nhớt như dầu lô hội có thể được trộn cùng các loại tinh dầu để làm dầu nền.

Dầu nền giúp tăng độ đặc cho tinh dầu hoặc giúp cho tinh dầu có đặc tính của dầu.

Chất béo trong tinh dầu có thể là chất béo bão hòa hoặc chất béo không bão hòa, tùy thuộc vào loại cây mà tinh dầu được chiết xuất.

Dầu hướng dương là một chiết xuất thực vật có chứa chất béo không bão hòa được sử dụng trong chăm sóc da.

Tinh dầu có phải là dầu không?

Câu hỏi này khá phức tạp.

Sở dĩ được gọi là “tinh dầu” do có chứa các “tinh chất” của thực vật. “Tinh dầu” là một thuật ngữ chung để chỉ các chiết xuất từ thực vật không chứa chất béo.

Hầu hết các loại tinh dầu không phải là dầu vì chúng không chứa axit béo.

Một số loại tinh dầu có chứa axit béo và có thể được coi là “dầu”. Tùy vào loại axit béo mà những loại tinh dầu này được phân loại là chất béo bão hòa hoặc chất béo không bão hòa.

Tinh dầu cũng dễ cháy như các loại dầu thông thường.

Một số loại tinh dầu cũng kỵ nước như dầu thông thường nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Một số loại tinh dầu không có glycerol trong cấu trúc nên không được coi là dầu.

Cấu trúc hóa học của mỗi loại tinh dầu là khác nhau, phụ thuộc vào nguồn gốc và phương pháp chiết xuất tinh dầu.

Tóm lại, không phải loại tinh dầu nào cũng là dầu. Tinh dầu phải đáp ứng một số tiêu chuẩn về cấu tạo thì mới được coi là dầu.

Ngay cả những loại tinh dầu không phải là dầu cũng vẫn có những đặc tính có lợi cho da như chống oxy hóa hoặc chống viêm.

Tinh dầu có sử dụng được trong chăm sóc da không?

Tinh dầu hoặc chiết xuất thực vật là một thành phần được sử dụng rất phổ biến trong các sản phẩm chăm sóc da.

Các loại tinh dầu có thể được sử dụng vì những lợi ích mà chúng mang lại cho làn da hoặc chỉ đơn giản được sử dụng để tạo hương thơm cho sản phẩm.

Tuy nhiên, không phải loại tinh dầu nào cũng sử dụng được trong chăm sóc da vì một số loại tinh dầu có thể dị ứng hoặc kích ứng da.

Tinh dầu vẫn giữ một số đặc tính của loài cây mà chúng được chiết xuất. Mỗi một loại tinh dầu được sử dụng cho những mục đích khác nhau, tùy thuộc vào đặc tính của chúng.

Những loại tinh dầu phổ biến nhất trong chăm sóc da

dau argan
Dầu argan

Có rất nhiều loại tinh dầu được sử dụng trong các sản phẩm chăm sóc da, một số loại phổ biến nhất là:

  • Dầu argan
  • Tinh dầu cam bergamot
  • Chiết xuất hạt việt quất đen (bilberry seed)
  • Chiết xuất hoa cúc (chamomile)
  • Chiết xuất cây hàm ếch (Saururus chinensis)
  • Dầu hoa anh thảo (evening primrose)
  • Tinh dầu oải hương (lavender)
  • Tinh dầu vỏ chanh
  • Cam thảo (licorice)
  • Dầu hoa hồng (rose oil)
  • Dầu ô liu (olive oil)
  • Dầu cây rum (safflower oil)
  • Dầu hướng dương (sunflower)
  • Chiết xuất Ulmus davidiana

Các lợi ích của tinh dầu

Mỗi loại tinh dầu có lợi ích riêng, tùy vào loài cây mà tinh dầu được chiết xuất. Ví dụ, tinh dầu chanh có đặc tính chống oxy hóa, trong khi dầu hướng dương có đặc tính chống viêm.

Rủi ro và tác dụng phụ của mỗi loại tinh dầu cũng khác nhau.

Lợi ích của tinh dầu có được khoa học chứng minh không?

Nhiều nghiên cứu khoa học đã được tiến hành để tìm hiểu hiệu quả của tinh dầu đối với nhiều mục đích thẩm mỹ.

Đã có dữ liệu dựa trên bằng chứng về việc sử dụng tinh dầu để tiêu diệt mầm bệnh trên da như vi khuẩn. Đó là lý do tại sao tinh dầu thường được sử dụng làm chất bảo quản trong các sản phẩm chăm sóc da.

Một nghiên cứu vào năm 2017 cho thấy tinh dầu cam bergamot, tinh dầu rau mùi (ngò) và tinh dầu cam tùng hương (spikenard) có tác dụng chống viêm trên nguyên bào sợi nuôi cấy.

Nhiều loại tinh dầu dễ dàng thẩm thấu vào da và mang theo các thành phần khác, đó là lý do tại sao tinh dầu được sử dụng làm chất tăng thấm (tăng cường khả năng thẩm thấu của các thành phần khác).

Có rất nhiều bằng chứng khoa học chỉ ra lợi ích của tinh dầu đối với da.

Những loại tinh dầu nào phù hợp với da nhạy cảm?

Tinh dầu không phải lúc nào cũng là thành phần hoạt tính trong sản phẩm chăm sóc da và một số loại tinh dầu chỉ có rất ít tác dụng cho da.

Ba loại tinh dầu được sử dụng phổ biến nhất trong các sản phẩm chăm sóc da là:

  • Chiết xuất trà xanh
  • Dầu argan
  • Tinh dầu tràm trà (tea tree)

Một trong những loại tinh dầu mới nhất được phát hiện là phù hợp và có lợi cho da nhạy cảm là chiết xuất cây hàm ếch (saururus chinensis).

Tinh dầu có an toàn cho da không?

Tinh dầu là một thành phần an toàn cho da, trừ những trường hợp bị dị ứng.

Tính an toàn của việc sử dụng tinh dầu trong chăm sóc da còn phụ thuộc vào loại tinh dầu và loại da.

Nếu bạn có làn da dễ bị mụn trứng cá thì nên tránh các loại tinh dầu có thể gây bít tắc lỗ chân lông.

Hãy nhớ rửa mặt sạch vào buổi tối trước khi đi ngủ để tránh tinh dầu trộn với bụi bẩn, mồ hôi và bã nhờn gây bít lỗ chân lông và dẫn đến nổi mụn.

Nếu bạn đang sử dụng một loại tinh dầu và gặp vấn đề về da, hãy đi khám bác sĩ da liễu để kiểm tra xem có phải bị dị ứng hay không.

Mặc dù không phổ biến nhưng đôi khi tinh dầu có thể gây viêm da.

Thoa các loại tinh dầu không chứa axit béo có thể gây hại cho da khô.

Những hiểu sai về tinh dầu

Tinh dầu được sử dụng rất phổ biến nhưng nhiều người lại chưa hiểu đúng về tinh dầu. Trước khi sử dụng một loại tinh dầu nào đó, tốt nhất bạn nên tìm hiểu kỹ để đảm bảo loại tinh dầu đó phù hợp với loại da và vấn đề mà bạn đang muốn điều trị.

Hiệu quả thực tế của một loại tinh dầu phụ thuộc rất nhiều vào nguồn gốc, đất trồng, phương pháp trồng trọt, phương pháp chiết xuất và đóng chai. Điều này có nghĩa là cùng là một loại tinh dầu nhưng nếu được trồng ở nơi khác nhau, phương pháp chiết xuất và đóng chai khác nhau thì sẽ có hiệu quả khác nhau.

Ví dụ, cây được trồng theo phương pháp truyền thống và phương pháp hữu cơ sẽ cho ra chất lượng tinh dầu khác nhau. Phương pháp chưng cất tinh dầu bằng hơi nước và phương pháp ép lạnh cũng cho sẽ ra thành phẩm khác nhau.

Dưới đây là một số điều quan trọng mà bạn cần biết trước khi sử dụng tinh dầu:

  • Không phải loại tinh dầu nào cũng là dầu
  • Tinh dầu không có tác dụng dưỡng ẩm nếu như không chứa axit béo
  • Các loại tinh dầu có tác dụng khác nhau
  • Không phải loại tinh dầu nào cũng chứa nhiều vitamin và khoáng chất
  • Một số loại tinh dầu là chất gây dị ứng rất mạnh
  • Không phải loại tinh dầu nào cũng có lợi cho da và sức khỏe
  • Một số loại tinh dầu chỉ có tác dụng duy nhất là tạo mùi thơm.

Rủi ro khi sử dụng tinh dầu để chăm sóc da

Một số loại tinh dầu có thể gây kích ứng da nhưng những loại tinh dầu đó thường không được sử dụng trong các sản phẩm chăm sóc da.

Tuy nhiên, có rất nhiều loại tinh dầu có thể gây dị ứng da. Vì không phải ai cũng bị dị ứng với những loại tinh dầu này nên chúng vẫn được sử dụng trong sản phẩm chăm sóc da.

Các loại tinh dầu có thể gây dị ứng da

5 loại tinh dầu dễ gây dị ứng da nhất:

  • Tinh dầu ngọc lan tây (ylang ylang)
  • Tinh dầu sả chanh (lemongrass)
  • Tinh dầu hoa nhài (jasmine)
  • Tinh dầu đàn hương (sandalwood)
  • Tinh dầu hoa cam (neroli)
tinh dau gay di ung
Tinh dầu ngoc lan tây

Trên thực tế, tinh dầu là một trong những chất gây dị ứng phổ biến nhất. Nếu bạn bị dị ứng với một loài thực vật thì khả năng cao là bạn cũng bị dị ứng với tinh dầu chiết xuất từ loài cây đó. Ví dụ, nếu bạn bị dị ứng với chanh thì có thể bạn sẽ bị dị ứng với chiết xuất và tinh dầu chanh.

Hãy tìm hiểu về thành phần của bất kỳ loại tinh dầu nào trước khi sử dụng để tránh bị dị ứng.

Các loại tinh dầu có thể gây kích ứng da

Kích ứng da khác với dị ứng da. Dị ứng là phản ứng của hệ miễn dịch trong khi kích ứng không liên quan đến hệ miễn dịch.

Dưới đây là 5 loại tinh dầu mà bạn cần cẩn thận khi sử dụng trên da vì chúng có thể gây kích ứng, đặc biệt là khi sử dụng nồng độ cao:

  • Tinh dầu ớt capsaicin
  • Tinh dầu bạc hà (peppermint)
  • Tinh dầu hoa nhài (jasmine)
  • Tinh dầu sả chanh (lemongrass)
  • Tinh dầu kinh giới tây (oregano)

Các loại tinh dầu có thể khiến da nhạy cảm với ánh nắng

Một số loại tinh dầu có chứa furanocoumarin khiến da nhạy cảm với ánh nắng, làm tăng nguy cơ cháy nắng và tăng sắc tố.

Bạn không nên sử dụng các loại tinh dầu dưới đây trên da trước khi ra nắng:

  • Tinh dầu quả sung (fig)
  • Tinh dầu chanh vàng (lemon)
  • Tinh dầu chanh xanh (lime)
  • Tinh dầu bưởi (grapefruit)
  • Tinh dầu cam (orange)
  • Tinh dầu cam bergamot
  • Tinh dầu quýt (tangerine)

Tinh dầu có gây hại cho da khô không?

Tinh dầu có thể gây kích ứng da khô và nguy cơ phát sinh các vấn đề mong muốn sẽ cao hơn nếu hàng rào bảo vệ da bị suy yếu.

Sử dụng các loại tinh dầu không chứa chất béo trên da khô có thể gây tổn thương hàng rào bảo vệ da. Da khô nên sử dụng dầu (chứa chất béo) thay cho tinh dầu.

Tinh dầu và dầu khô

Dầu khô là chất béo không bão hòa đa, có nghĩa là được tạo nên từ axit béo và các lipid khác.

Có nhiều loại tinh dầu và hàm lượng chất béo trong mỗi loại là khác nhau, một số loại tinh dầu có chứa axit béo trong khi nhiều loại lại không chứa axit béo.

Tinh dầu là chất lỏng chiết xuất từ thực vật trong khi dầu khô là một loại dầu.

Như vậy, những loại tinh dầu không chứa chất béo khác hoàn toàn với dầu, bao gồm cả dầu khô.

Một số loại tinh dầu được xếp vào nhóm chất béo không bão hòa hoặc dầu khô, trong khi một số loại là chất béo bão hòa.

Không nên sử dụng các loại tinh dầu không chứa chất béo trên da khô.

Điều trị các vấn đề về da bằng tinh dầu

Tinh dầu có thể được sử dụng để điều trị nhiều vấn đề về da.

Tinh dầu có thể được dùng qua đường uống dưới dạng cồn thuốc hoặc kết hợp với dầu nền (đối với các loại tinh dầu không chứa chất béo).

Mặc dù chưa có nhiều dữ liệu dựa trên bằng chứng về hiệu quả của các loại tinh dầu đối với các vấn đề về da nhưng tinh dầu vẫn được sử dụng rất phổ biến.

Tinh dầu cho da khô

Những người có da khô hoặc mắc các bệnh gây khô da như bệnh chàm hoặc bệnh vảy nến nên tránh sử dụng các loại tinh dầu không chứa chất béo.

Do không chứa lipid nên các loại tinh dầu này sẽ làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, khiến nước bốc hơi khỏi da và làm cho da càng khô thêm.

Đặc biệt, không nên sử dụng dầu ô liu trên da khô vì loại dầu này chứa nồng độ axit oleic cao, có thể gây tổn hại hàng rào bảo vệ da vốn đã suy yếu.

Tinh dầu cho da nhờn

Không có loại tinh dầu nào được chứng minh là có tác dụng làm giảm sự sản xuất bã nhờn.

Tuy nhiên, một số loại tinh dầu chứa axit salicylic như tinh dầu vỏ liễu (willow bark) và tinh dầu lộc đề xanh (wintergreen) có thể giúp làm thông thoáng lỗ chân lông và ngăn ngừa mụn trứng cá ở da nhờn.

Tinh dầu trị mẩn ngứa

Có rất nhiều nguyên nhân gây mẩn ngứa, một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là dị ứng da.

Mẩn ngứa xảy ra là do phản ứng viêm và phản ứng viêm được kiểm soát một phần bởi chất trung gian histamin.

Các loại tinh dầu có đặc tính kháng histamin hoặc chống viêm có thể giúp giảm mẩn ngứa do dị ứng.

Một số loại tinh dầu có khả năng kháng histamin là:

  • Tinh dầu hoa oải hương
  • Tinh dầu hoa cúc

Một số loại tinh dầu có tác dụng giảm mẩn ngứa da:

  • Tinh dầu lô hội (aloe vera)
  • Tinh dầu cam bergamot
  • Tinh dầu hoa cúc (chứa bisabolol)
  • Tinh dầu quế (cinnamon)
  • Tinh dầu khuynh diệp (eucalyptus)
  • Tinh dầu trà xanh (green tea)
  • Tinh dầu bách xù (juniperous berry)
  • Tinh dầu oải hương (lavender)
  • Tinh dầu hoa hồi (star anise)
  • Tinh dầu xạ hương (thyme)
  • Tinh dầu vỏ liễu (willow bark)
  • Tinh dầu ngọc lan tây (ylang ylang)

Tinh dầu trị mụn

Những loại tinh dầu không chứa chất béo sẽ an toàn hơn với làn da dễ bị mụn trứng cá.

Những loại dầu và tinh dầu có đặc tính kháng khuẩn có thể giúp trị mụn, ví dụ như:

  • Tinh dầu tràm trà
  • Tinh dầu xạ hương
  • Tinh dầu hương thảo
  • Tinh dầu quế
  • Tinh dầu kinh giới tây
  • Tinh dầu hoa oải hương
  • Tinh dầu cam bergamot
  • Tinh dầu xả chanh
  • Tinh dầu khuynh diệp
  • Tinh dầu bạc hà

Cần lưu ý, một số loại tinh dầu có thể gây bít tắc lỗ chân lông và gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng mụn trứng cá.

Tinh dầu chống lão hóa da

10 loại tinh dầu có đặc tính chống oxy hóa:

  • Tinh dầu húng tây (basil)
  • Tinh dầu cây cứt lợn (ageratum conyzoides)
  • Tinh dầu cần sa (cannabis)
  • Tinh dầu quế ceylon (Ceylon cinnamon)
  • Tinh dầu đinh hương (clove)
  • Tinh dầu thường xanh (evergreen)
  • Tinh dầu hoa oải hương
  • Tinh dầu chanh vàng
  • Tinh dầu xạ hương
  • Tinh dầu hoa hồi

Có thể sử dụng tinh dầu cùng với retinol không?

Bạn có thể sử dụng một số loại tinh dầu cùng với retinol.

Không phải loại tinh dầu nào cũng chứa chất béo, vì vậy nên việc có thể sử dụng tinh dầu cùng với retinol hay không còn tùy thuộc vào loại tinh dầu mà bạn định dùng cũng như các sản phẩm khác trong quy trình chăm sóc da.

Có vô số loại tinh dầu khác nhau, từ những loại hoàn toàn không có chất béo cho đến những loại có hàm lượng chất béo cao có thể tạo thành hàng rào bảo vệ trên da.

da dep
Một số loại tinh dầu có thể kết hợp  cùng với retinol.

Một cách để giảm thiểu tác dụng phụ của retinol là sử dụng chất khóa ẩm trước khi thoa retinol. Những chất này sẽ làm chậm tốc độ hấp thụ retinol vào da.

Một số chiết xuất thực vật có tác dụng chống mẩn đỏ và rất phù hợp sử dụng kết hợp với retinol, ví dụ như dầu argan. Những loại dầu này giúp làm dịu da và giảm kích ứng da do retinol.

Bạn có thể sử dụng các sản phẩm chăm sóc da chứa tinh dầu như sữa rửa mặt, serum và kem dưỡng cùng với retinol. Tuy nhiên, cần chú ý đến các thành phần khác trong sản phẩm. Một số thành phần không thích hợp sử dụng cùng lúc với retinol.

Tinh dầu có trong những sản phẩm chăm sóc da nào?

Nhiều sản phẩm chăm sóc da và chăm sóc cá nhân có chứa tinh dầu hoặc chất lỏng cô đặc từ thực vật để tạo hương thơm.

Tinh dầu có trong nhiều sản phẩm chăm sóc da và chăm sóc cá nhân cá nhân như:

  • Kem dưỡng ẩm
  • Sữa rửa mặt
  • Xịt kháng khuẩn
  • Toner
  • Serum
  • Kem chống nắng
  • Mặt nạ
  • Nước hoa
  • Xịt khử mùi
  • Sản phẩm chăm sóc tóc

Có thể sử dụng tinh dầu cho tóc không?

Một số chiết xuất và dầu có nguồn gốc thực vật được sử dụng trong các sản phẩm dành cho tóc nhờ có các lợi ích như mùi thơm, giàu axit béo và cải thiện kết cấu sợi tóc.

Mỗi loại tinh dầu có tác dụng khác nhau tùy vào các hợp chất hóa học có trong tinh dầu.

5 loại tinh dầu được sử dụng phổ biến nhất trong các sản phẩm chăm sóc tóc là:

  1. Tinh dầu long não (camphor)
  2. Tinh dầu khuynh diệp (eucalyptus)
  3. Tinh dầu hoa oải hương (lavender)
  4. Tinh dầu vỏ chanh
  5. Tinh dầu vỏ cam