Chăm sóc da bằng tế bào gốc, yếu tố tăng trưởng và exosome có hiệu quả không?

Tế bào gốc, yếu tố tăng trưởng và exosome là những thành phần mới được đưa vào sử dụng trong lĩnh vực chăm sóc da. Những thành phần này được sử dụng chủ yếu nhằm mục đích chống lão hóa da. Các sản phẩm chứa tế bào gốc, yếu tố tăng trưởng hay exosome thường có giá rất cao. Nhưng liệu rằng hiệu quả mà những sản phẩm này mang lại có xứng đáng với số tiền bỏ ra hay không?
Chăm sóc da bằng tế bào gốc, yếu tố tăng trưởng và exosome có hiệu quả không?Chăm sóc da bằng tế bào gốc, yếu tố tăng trưởng và exosome có hiệu quả không?

Theo các chuyên gia da liễu, hầu hết các sản phẩm chăm sóc da chứa tế bào gốc hay yếu tố tăng trưởng đều không hiệu quả.

Bài viết này sẽ giải thích sự khác biệt giữa tế bào gốc, yếu tố tăng trưởng và exosome cũng như lý do tại sao các sản phẩm chăm sóc da chứa tế bào gốc hay yếu tố tăng trưởng trên thị trường đều không hiệu quả.

Lợi ích của tế bào gốc người đối với da

Da người gồm có nhiều lớp. Mỗi lớp được tạo nên từ các loại tế bào khác nhau và do đó có các loại tế bào gốc khác nhau.

Tế bào gốc người trong các sản phẩm chăm sóc da thường có nguồn gốc từ:

  • Tế bào sừng ở lớp biểu bì
  • Nguyên bào sợi ở lớp trung bì
  • Nang lông/tóc
  • Mỡ
  • Dây rốn
  • nhau thai

Chức năng của tế bào gốc cũng như các tín hiệu, yếu tố tăng trưởng và exosome mà chúng tạo ra phụ thuộc vào nguồn gốc của chúng (lớp và loại tế bào).

Bài viết này sẽ tập trung nói về vào tế bào gốc ở lớp trung bì vì loại tế bào gốc này có vai trò quan trọng hơn trong việc chống lão hóa. Lý do là bởi tế bào gốc từ trung bì tạo ra:

  • Colagen
  • Elastin
  • Axit hyaluronic
  • Glycosaminoglycan
  • Các thành phần tế bào quan trọng khác

Ở lớp trung bì của da, tế bào gốc biến thành nguyên bào sợi trưởng thành. Rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy rằng khi được đưa vào vết thương trong quá trình nuôi cấy tế bào, tế bào gốc sẽ thay đổi cách thức hoạt động của các tế bào xung quanh chúng. Các tế bào gốc thực hiện điều này bằng cách giải phóng exosome và các yếu tố tăng trưởng như TGF-beta (exosome cũng chứa các yếu tố tăng trưởng).

Đó là lý do tại sao tế bào gốc đã được sử dụng trong chăm sóc da chống lão hóa và điều trị vết thương từ nhiều năm nay. Tế bào gốc mang lại tác dụng rõ rệt và tế bào gốc tự nhiên trong da có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì làn da trẻ trung.

Tuy nhiên, điều quan trọng là tế bào gốc phải có nguồn gốc từ con người thì mới có tác dụng. Trong khi đó, không phải khi nào tế bào gốc trong các sản phẩm chăm sóc da cũng có nguồn gốc từ người.

Tại sao tế bào gốc trong sản phẩm chăm sóc da không có tác dụng?

Có rất nhiều nguyên nhân khiến tế bào gốc trong các sản phẩm chăm sóc da không có tác dụng. Lý do thứ nhất là do hầu hết các sản phẩm đều chứa tế bào gốc có nguồn gốc từ thực vật, ví dụ như tế bào gốc từ quả táo. Những tế bào gốc này không mang các tín hiệu tế bào mà da người cần để tăng sản xuất collagen và ngăn chặn các nguyên nhân gây lão hóa da như sự lão hóa tế bào. Để có tác dụng thì tế bào gốc phải đến từ con người, ví dụ như từ mô mỡ, tủy xương, nhau thai, sinh thiết da, tế bào nuôi cấy hay các vật liệu sinh học khác. Nhưng quá trình tạo ra loại tế bào gốc này rất tốn kém và phải trải qua quy trình đánh giá khắt khe. Hơn nữa, một số nguồn tế bào gốc nhất định không đảm bảo an toàn khi sử dụng trong sản phẩm chăm sóc da.

Lý do thứ hai là các tế bào gốc thường không tồn tại được lâu trong sản phẩm chăm sóc da. Chúng sẽ nhanh chóng bị chết sau khi được thêm vào sản phẩm.

Và lý do thứ ba, cho dù còn sống thì khi bôi lên da, tế bào gốc cũng sẽ không thể thâm nhập đủ sâu vào lớp trung bì của da để phát huy tác dụng.

Vì những lý do này nên tế bào gốc trong các loại serum hay kem dưỡng da chống lão hóa đều vô giá trị.

Vai trò của yếu tố tăng trưởng

Yếu tố tăng trưởng được tạo ra bởi nhiều loại tế bào, bao gồm cả tế bào gốc. Chúng là các phân tử tín hiệu được sử dụng trong quá trình giao tiếp giữa các tế bào. Sau khi được tế bào giải phóng ra ngoài, các yếu tố tăng trưởng phải di chuyển qua chất nền ngoại bào giữa các tế bào để đến tế bào đích. Khi đến nơi, các yếu tố tăng trưởng liên kết với một thụ thể trên tế bào đích để tế bào này có thể “nghe thấy” các tín hiệu của yếu tố tăng trưởng.

Mỗi loại yếu tố tăng trưởng có sự khác nhau về thông tin mà chúng mang, thụ thể mục tiêu và hành động. Ví dụ, một số loại yếu tố tăng trưởng thúc đẩy sự hình thành mạch máu, trong khi một số lại kích thích tế bào sản sinh collagen. Các yếu tố tăng trưởng hoạt động tốt nhất theo các nhóm, mỗi nhóm đảm nhận vai trò riêng. Loại yếu tố tăng trưởng chính giúp da tăng sản sinh collagen là TGF-beta.

Tại sao yếu tố tăng trưởng trong sản phẩm chăm sóc da không có tác dụng?

Nhiều loại sản phẩm chăm sóc da chứa yếu tố tăng trưởng có tác dụng kém, thậm chí hoàn toàn không có tác dụng hoặc không an toàn.

Điều này là do:

  • Các yếu tố tăng trưởng như EGF (yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc từ biểu bì) có thể không an toàn.
  • Yếu tố tăng trưởng có thể không còn hoạt động trong thời gian bảo quản
  • Yếu tố tăng trưởng bị phân hủy trước khi đến được mô đích
  • Các yếu tố tăng trưởng được kết hợp một cách hợp lý thì mới phát huy tác dụng
  • Người dùng thường không biết được sản phẩm có chứa những yếu tố tăng trưởng nào
  • Các tế bào da cũ không thể “nghe thấy” tín hiệu của yếu tố tăng trưởng (heparan sulfate có thể giúp giải quyết vấn đề này)

Exosome

Exosome là những túi ngoại bào chứa nhiều phân tử tín hiệu bao gồm cả yếu tố tăng trưởng. Chúng là những cấu trúc hình cầu nhỏ được bao quanh bởi lớp màng kép. Chức năng của exosome là giữ các phân tử tín hiệu trong môi trường an toàn và đưa chúng trực tiếp đến tế bào đích.

Dữ liệu mới đây đã chỉ ra rằng những lợi ích mà tế bào gốc mang lại thực chất là nhờ exosome do tế bào gốc tiết ra. Trên thực tế, sử dụng exosome thay cho tế bào gốc cũng có thể mang lại tác dụng tương tự. Các nghiên cứu đã cho thấy rằng chính exosome chứa yếu tố tăng trưởng mới là quan trọng chứ không phải tế bào gốc.

Exosome có lợi hơn tế bào gốc và yếu tố tăng trưởng trong chăm sóc da

Exosome được tiết ra từ tế bào gốc. Chúng mang các yếu tố tăng trưởng, RNA và các tín hiệu tế bào khác. Exosome bảo vệ các yếu tố tăng trưởng và mang chúng trực tiếp đến các tế bào đích.

Ngoài yếu tố tăng trưởng, exosome còn mang các phân tử quan trọng khác như:

  • mRNA
  • micro RNA (miRNA)
  • Tín hiệu miễn dịch

Do đó, sản phẩm chăm sóc da chứa exosome sẽ có lợi hơn so với những sản phẩm chứa yếu tố tăng trưởng hoặc tế bào gốc. Exosome chứa yếu tố tăng trưởng và cũng là thành phần giúp tế bào gốc có tác dụng trẻ hóa da.

Loại exosome tốt nhất là exosome có nguồn gốc từ tiểu cầu và dây rốn vì chúng mang các tín hiệu tế bào cần thiết cho quá trình chữa lành vết thương và sản xuất các thành phần cấu trúc tế bào như collagen và glycosaminoglycan.

Nhưng một câu hỏi khác được đặt ra ở đây là liệu có cần thiết phải sử dụng serum hay kem dưỡng chứa exosome không hay nên sử dụng các thành phần chống lão hóa phổ biến như retinoid?

Điều này còn tùy thuộc vào loại da của bạn.